Maqolada O‘zbekiston hududi tabiiy suv havzalarida tarqalgan dorixona tibbiyot zulugi Hirudo verbana
Carena 1820 populyatsiyalarining GAT-xaritalari, morfologiyasi, biotoplarining ekologik xususiyatlari keltirilgan.
Terilgan zuluk namunalari asosida turning molekulyar identifikatsiyasi amalga oshirilgan. Olingan natijalar
asosida ushbu turning molekulyar genetik tahlili amalga oshirilib, filogenetik shajara daraxti ishlab
chiqilgan. Olingan ma’lumotlar ilmiy jihatdan muhim bo‘lib, tadqiqotchilarga dunyoning turli mintaqalarida
tarqalgan zuluk turlari bilan qiyoslagan holda filogenetik, zoogeografik, populyatsion tahlillarni masofadan
amalga oshirish imkonini beradi.
Tabiiy suv havzalarida tarqalgan Hirudo verbana Carena 1820 zulugining molekulyar genetik tahlili
Автор:
SOLIJONOV Xayrulla Habibulla oʻgʻli
biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori, Andijon davlat universiteti Ekologiya va barqaror rivojlanish kafedrasi dotsenti; Atrof-muhit va tabiatni muhofaza qilish texnologiyalari ilmiy tadqiqot instituti doktoranti. E-mail: khsolijonov1991@gmail.com
Hammualliflar:
AYUBOV Mirzakamol Sobitjonovich
Genomika va bioinformatika markazi; mirzoayubov@gmail.com
IZZATULLAYEV Zuvayd
Samarqand davlat universiteti; zizzat@yandex.ru
UMAROV Farrux Ulug‘bekovich
Andijon davlat universiteti; eco_umarov@mail.ru
USMONOV Salohiddin Homidjon oʻgʻli
Andijon davlat universiteti; usmonovsaloxiddin3@gmail.com
JANBAZ Diyora Odiljon qizi
Andijon davlat universiteti; canercanbaz7832@gmail.com
Аннотация:
Ключевые слова:
Hirudo verbana
dorixona tibbiyot zulugi
GAT-xarita
tur populyasiyasi
molekulyar identifikatsiya
PZR
sekviyens
filogenetik tahlil.
Литература:
1. Zagrebin S. Biologik xilma-xillikni saqlashning yangi milliy maqsadlari. – Toshkent: BMT taraqqiyot
dasturi, 2025. – 32 b.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 30-oktabrdagi “2030-yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston
Respublikasining Atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF 5863-son
Farmoni [Internet manba]. URL: https://lex.uz/docs/-4574008 (Murojaat etilgan sana: 25.08.2025).
3. Utevsky S., Zagmajster M., Atemasov A., Zinenko O., Utevska O., Utevsky A. Distribution and status of
medicinal leeches (genus Hirudo) in the Western Palaearctic: anthropogenic, ecological, or historical effects?
// Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems. – 2009. – Vol. 20. Iss. 2. – P. 198–210.
4. Arias A., Surugiu V., Carballeira R., Popa O.P., Popa, L.O., Utevsky S. Unravelling the extent of diversity
within the iberian medicinal leeches (Hirudinea: Hirudo) using molecules and morphology // Biology. – 2021.
– Vol. 10. Iss. 4. – P. 1–22.
5. Marrone F., Canale D. E. Occurrence, distribution and bibliography of the medicinal leech Hirudo verbana
Carena, 1820 (Hirudinea, Hirudinidae) in Sicily (Italy) // Biogeograph. – 2019. – № 34. – P. 33–38.
6. Vecchioni L., Bellucci D., Novaga R., Faraone F. P., Utevsky S., Marrone F. Further evidence of the
southern Mediterranean medicinal leech Hirudo verbana (Annelida, Hirudinea) feeding on fish, with a review
of the use of fish hosts by Hirudo spp. // Limnetica. – 2024. – Vol. 44. Iss. 1. – P. 101–111.
7. Popa O. P., Ștefan A., Baltag E. Ș., Stratan A. A., Popa L. O., Surugiu V. High genetic diversity of Hirudo
verbana Carena, 1820 (Annelida: Hirudinea: Hirudinidae) in Romania confirms that the Balkans are refugia
within refugium // Diversity. – 2024. – № 16(12). – P. 1–15.
8. Živić I., Radosavljević T., Stojanović K. et al. The first molecular characterization of the genus Hirudo on
the territory of Serbia: estimation of endangerment // Aquatic Ecology. – 2015. – № 49. – P. 81–90.
9. Suvad L., Mirzeta K. Hirudo verbana Carena, 1820 (Hirudinea: Arhynchobdellida, Hirudinidae) nxlova
vrsta pijavice u bosni i hercegovini // Uzizaž biospeld. – 2012. – Vol. 8. – P. 1–6.
10. Cséfalvay R., Janák M., Immerová B. First reliable records of Hirudo verbana Carena, 1820 (Annelida:
Hirudinida) from Slovakia and notes on its syntopy with Hirudo medicinalis Linnaeus, 1758 // Folia faunistica
Slovaca. – 2017. – № 22. – P. 63–66.
dasturi, 2025. – 32 b.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 30-oktabrdagi “2030-yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston
Respublikasining Atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF 5863-son
Farmoni [Internet manba]. URL: https://lex.uz/docs/-4574008 (Murojaat etilgan sana: 25.08.2025).
3. Utevsky S., Zagmajster M., Atemasov A., Zinenko O., Utevska O., Utevsky A. Distribution and status of
medicinal leeches (genus Hirudo) in the Western Palaearctic: anthropogenic, ecological, or historical effects?
// Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems. – 2009. – Vol. 20. Iss. 2. – P. 198–210.
4. Arias A., Surugiu V., Carballeira R., Popa O.P., Popa, L.O., Utevsky S. Unravelling the extent of diversity
within the iberian medicinal leeches (Hirudinea: Hirudo) using molecules and morphology // Biology. – 2021.
– Vol. 10. Iss. 4. – P. 1–22.
5. Marrone F., Canale D. E. Occurrence, distribution and bibliography of the medicinal leech Hirudo verbana
Carena, 1820 (Hirudinea, Hirudinidae) in Sicily (Italy) // Biogeograph. – 2019. – № 34. – P. 33–38.
6. Vecchioni L., Bellucci D., Novaga R., Faraone F. P., Utevsky S., Marrone F. Further evidence of the
southern Mediterranean medicinal leech Hirudo verbana (Annelida, Hirudinea) feeding on fish, with a review
of the use of fish hosts by Hirudo spp. // Limnetica. – 2024. – Vol. 44. Iss. 1. – P. 101–111.
7. Popa O. P., Ștefan A., Baltag E. Ș., Stratan A. A., Popa L. O., Surugiu V. High genetic diversity of Hirudo
verbana Carena, 1820 (Annelida: Hirudinea: Hirudinidae) in Romania confirms that the Balkans are refugia
within refugium // Diversity. – 2024. – № 16(12). – P. 1–15.
8. Živić I., Radosavljević T., Stojanović K. et al. The first molecular characterization of the genus Hirudo on
the territory of Serbia: estimation of endangerment // Aquatic Ecology. – 2015. – № 49. – P. 81–90.
9. Suvad L., Mirzeta K. Hirudo verbana Carena, 1820 (Hirudinea: Arhynchobdellida, Hirudinidae) nxlova
vrsta pijavice u bosni i hercegovini // Uzizaž biospeld. – 2012. – Vol. 8. – P. 1–6.
10. Cséfalvay R., Janák M., Immerová B. First reliable records of Hirudo verbana Carena, 1820 (Annelida:
Hirudinida) from Slovakia and notes on its syntopy with Hirudo medicinalis Linnaeus, 1758 // Folia faunistica
Slovaca. – 2017. – № 22. – P. 63–66.
Для цитирования:
Khayrulla Kh. Solijonov, Mirzakamol S. Ayubov, Zuvayd Izzatullaev,
Farrukh U. Umarov, Salokhiddin Kh. Usmonov, Diyora O. Janbaz MOLECULAR GENETIC ANALYSIS OF HIRUDO VERBANA
CARENA, 1820 OCCURRING IN NATURAL WATER BODIES Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Biological Research. 2025.
8(92). 38-47.
Farrukh U. Umarov, Salokhiddin Kh. Usmonov, Diyora O. Janbaz MOLECULAR GENETIC ANALYSIS OF HIRUDO VERBANA
CARENA, 1820 OCCURRING IN NATURAL WATER BODIES Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Biological Research. 2025.
8(92). 38-47.
UZ
RU
EN