FARGʻONA VODIYSIDA TRIPLOPHYSA DARYOAE VA BOSHQA TRIPLOPHYSA URUGʻI VAKILLARINING MORFOTAKSONOMIK TAHLILI (TELEOSTEI: NEMACHEILIDAE)

15.04.2026 Scientific Bulletin. Series: Biological Research №8
Author:

SHERALIYEV Baxtiyor Maxmutali oʻgʻli

Fargʻona davlat universiteti Zoologiya va umumiy biologiya kafedrasi dotsenti, biologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori. E-mail: bakhtiyorsheraliev@gmail.com

Hammualliflar:

URMONOVA Dilafruz Erkinjonovna

Fargʻona davlat universiteti; dilafruzurmonova@gmail.com

Abstract:
Maqola Fargʻona vodiysining Soʻx daryosi endemigi Triplophysa daryoae ning vodiyda uchrovchi Triplophysa
urugʻining boshqa vakillari – T. elegans, T. ferganaensis va invaziv T. strauchii bilan morfotaksonomik
tahliliga bagʻishlangan. Turlarni oʻzaro solishtirish uchun ularning 32 ta morfometrik belgisi boʻyicha Styudent
t-testi (t-taqsimot) va Asosiy komponentlar tahlili (PCA) qoʻllanildi. Tahlil natijalari T. daryoae ning T. ferganaensis
dan 16 ta (50%), T. elegans dan 14 ta (44%) va, ayniqsa, T. strauchii dan 24 ta (75%) belgi boʻyicha
ishonchli (P<0,01) farq qilishini koʻrsatdi.
Keywords:
yalangbaliqlar Fargʻona vodiysi Triplophysa Triplophysa daryoae morfotaksonomiya morfometrik tahlil Asosiy komponentlar tahlili (PCA).
References:
1. Fricke R., Eschmeyer W.N., Van der Laan R. (eds) 2025. Eschmeyerʼs Catalog of Fishes: genera,
species, references. [Online]. URL: http://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.
asp (Electronic version accessed 11 November 2025).
2. Nelson J.S., Grande T.C., Wilson M.V.H. Fishes of the World (5th ed.). – Hoboken, New Jersey: John
Wiley & Sons, 2016. – 746 pp.
3. Sheraliyev B., Qayumova Y. Markaziy Osiyo yalangbaliqlari (Teleostei: Cobitoidei) ning taksonomik
oʻrganilish tarixi // NamDU ilmiy axborotnomasi. – 2023. – №3. – B. 38–47.
4. Sheraliyev B., Qayumova Y. Oʻzbekiston suv havzalarida tarqalgan yalangbaliqlar (Teleostei: Cobitoidei)
ning taksonomik holati va muhozafa qilish masalalari // Oʻzbekiston biologiya jurnali. – 2022. – №2. – B.
35–40.
5. Sheraliyev B. Amudaryo havzasi endemigi Triplophysa kafirnigani (Turdakov, 1948) (Teleostei: Nemacheilidae)
ning morfologik va filogenetik tahlili // Ilmiy xabarnoma. Biologik tadqiqotlar. – 2022. – №68(8). – B.
13–23.
6. Sheraliev B., Kayumova Y., Peng Z. Triplophysa daryoae, a new nemacheilid loach species (Teleostei,
Nemacheilidae) from the Syr Darya River basin, Central Asia // ZooKeys. – 2022. – №1125. – P. 47–67.
7. Sheraliev B., Nazirov B., Khalimov Sh. Notes on distribution of Triplophysa ferganaensis Sheraliev &
Peng, 2021 (Teleostei: Nemacheilidae) // Ecologica Montenegrina. – 2025. – №86. – P. 188–196.
8. Artaev O., Thoni R., Mirzoev N., Levin B. Ichthyofauna of Tajikistan: Diversity and Changes over the
Past Century // American Museum Novitates. – 2025. – №4032. – P. 1–55.
9. Bashir A., Singh Bisht B., Iqbal Mir J., Kumar R., Singh Patiyal R. Morphological, molecular characterization
and taxonomic status of Triplophysa marmorata and Triplophysa kashmirensis (Cypriniformes: Nemacheilidae)
from Kashmir valley, India // Revista de Biologia Tropical. – 2015. – №64(2). – P. 473–482.
For citation:
Bakhtiyor M. Sheraliev, Dilafruz E. Urmonova MORPHOTAXONOMIC ANALYSIS OF TRIPLOPHYSA DARYOAE
AND OTHER TRIPLOPHYSA REPRESENTATIVES IN THE FERGANA
VALLEY (TELEOSTEI: NEMACHEILIDAE) Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Biological Research. 2025.
8(92). 28-37.