O'zbekistonda shuvoq (Artemisia L.)ning dorivor turlarida parazitlik qiluvchi Puccinia turlаri

14.01.2026 Scientific Bulletin. Series: Biological Research №4 46-59
Author:

O'RINBOYEV Islomjon Yunusali o'g'li

O'zbekiston Milliy universiteti Ekologik monitoring kafedrasi 3-bosqich tayanch doktoranti. E-mail: urinboevislomjon12@gmail.com

Abstract:
Maqolada O'zbekistondagi shuvoq (Artemisia L.)ning dorivor turlarida parazitlik qiluvchi Puccinia Pers. turkumi ayrim turlari haqida ma'lumotlar keltirilgan. Mikologik tadqiqot natijalariga ko'ra, shuvoqning 15 turida Puccinia zamburug'larining 7 ta turi (P. absinthii DC., P. artemisiicola P. Syd. & Syd., P. chrysanthemi Roze, P. cinae Tranzschel & Kuprev., P. conferta Dietel & Holw., P. dracunculina Fahrend va P. universalis Arthur) uchrashi ma'lum bo'ldi. Shuvoqning eng ko'p zararlangan turlari Artemisia absinthium, A. tenuisecta va A. dracunculus ekanligi aniqlandi. Shuningdek, Puccinia turlarining O'zbekiston viloyatlari bo'yicha tarqalishi tahlili, morfologik tavsifi va konspekti keltirilgan.
References:
1. Pratov O‘, Shamsuvaliyeva L., Sulaymonov E., Axunov X., Ibodov K., Mahmudov V. Botanika. – Toshkent: Ta’lim nashriyoti, 2010. – 288 b.
2. Hussain A. The Genus Artemisia (Asteraceae): A Review on its Ethnomedicinal Prominence and Taxonomy with Emphasis on Foliar Anatomy, Morphology, and Molecular Phylogeny // Proceedings of the Pakistan
Academy of Sciences: Pakistan Academy of Sciences B. Life and Environmental Sciences, 2020. – No 57 (1). Pp. 1–28.
3. Trendafilova A., Moujir L.M., Pedro M.C.S., Ana M.L.S. Research Advances on Health Effects of Edible Artemisia Species and Some Sesquiterpene Lactones Constituents. // Foods, 2021. – No 10(1) 65: 10.3390/foods10010065.
4. Khojimatov O. K., Gafforov Y., Bussmann R.W.. Ethnobiology of Uzbekistan. Ethnomedicinal Knowledge of Mountain Communities. Switzerland: Springer Cham, 2023. – 490 p.
5. Shafi., Hasan T.N., Syed N.A., Hazzani A.A., Alshatwi A.A., Jyothi A., Munshi A. Artemisia absinthium (AA): a novel potential complementary and alternative medicine for breast cancer. // Molecular Biology Reports, 2012. 39(7):7373-9.
6. Tigno X.T., de Guzman F., Flora A.M. Phytochemical analysis and hemodynamic actions of Artemisia vulgaris L. // Clinical Hemorheology and Microcirculation, 2000. 23(2-4). – P. 167–175.
7. Gohari A.R, Kurepaz-Mahmoodabadi M., Saeidnia S. Volatile oil of Artemisia santolina decreased morphine withdrawal jumping in mice. National Library of Medicine. // Pharmacognosy Research, 2013. – № 5(2). – P. 118–120.
8. Jan C. Zadoks. Crop protection in Medieval Agriculture. Studies in pre-modern organic agriculture. – Leiden, the Netherlands: Sidestone Press, 2013. – 330 р.
9. Рамазанова С.С., Файзиева Ф.Х., Сагдуллаева М.Ш., Киргизбаева Х.М., Гапоненко Н.И. Флора грибов Узбекистана. T. 3. – Ташкент: Фан, 1986. – 229 с.
10. Chris D. Preston, David J. Harries, Julia Kruse & R. Nigel Stringer. Puccinia ferruginosa, a second rust on Artemisia vulgaris in Britain // Field Mycology, 2023. – Vol. 24 (4). – Pp. 134–136.
For citation:
I.Y. Urinboyev, Peng Zhao, O.M. Mamarakhimov, Y.Sh. Gaffarov PUCCINIA SPECIES OF MEDICINAL WORMWOOD (ARTEMISIA L) PLANTS IN UZBEKISTAN Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Biological Research. 2024. 4(80). 46-59.