Амударё ҳавзаси эндемиги Triplophysa Kafirnigani (Turdakov, 1948) (Teleostei: Nemacheilidae)нинг морфологик ва филогенетик таҳлили

12.10.2023 Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar №8 13-23
Muallif:

ШЕРАЛИЕВ Бахтиёр Маҳмутали ўғли

биология фанлари бўйича фалсафа доктори, Фарғона давлат университети Зоология ва умумий биология кафедраси мудири. E-mail: bakhtiyorsheraliev@gmail.com

Annotatsiya:
Ўзбекистон сув ҳавзаларида Triplophysa уруғининг 8 тури қайд этилган бўлиб, уларнинг
деярли барчаси ўзи тарқалган ҳавзанинг эндемик турлари ҳисобланади. Ушбу мақолада
Амударёнинг юқори оқимида учрайдиган T. kafirnigani Ўзбекистоннинг Тўпаланг ва Қоратоғ
дарёларида қайд этилгани ҳақида сўз боради. Ушбу тур ташқи томондан T. dorsalis ни
эслатса-да, ундан ҳам морфологик, ҳам молекуляр жиҳатдан фарқланиши маълум бўлди. Triplophysa kafirnigani ва Марказий Осиё сувларида учровчи Triplophysa турлари орасидаги генетик масофа (K2P) 7,52–13,75% ни ташкил этди.
Adabiyot:
1. Fricke R., Eschmeyer W.N., Van der Laan R. (eds) 2022. Eschmeyer’s Catalog of Fishes: genera, species, references. [Online]. URL: http://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.asp (Electronic version accessed 01 November 2022).
2. Prokofiev A.M. Morphological classification of loaches (Nemacheilinae) // Journal of Ichthyology. – 2010. – №50(10). – P. 827–913. 3. Берг Л.С. Рыбы пресных вод СССР и сопредельных стран. Том 2.– Москва-Ленинград: Издателство Академии наук СССР, 1949. – C. 467–925.
4. Прокофьев A.M. Гольцы подсемейства Nemacheilinae мировой фауны. – Ярославль: Филигрань, 2017. – 315 с.
5. Шералиев Б.М., Каюмова Ё.К. Вопросы таксономического положения и охраны гольцов (Teleostei: Cobitoidei),
распространенных в водоемах Узбекистана // Узбекский биологический журнал. – 2022. – №2. – C. 35–40.
6. Sheraliev B., Kayumova Y., Peng Z. Triplophysa daryoae, a new nemacheilid loach species (Teleostei, Nemacheilidae) from the Syr Darya basin, Central Asia // Zookeys. – 2022. – №1125. – P. 47–67.
7. Sheraliev B., Peng Z. Triplophysa ferganaensis, a new loach species from Fergana Valley in Central Asia (Teleostei: Nemacheilidae) // Journal of Fish Biology. – 2021. – №99(3). – Pp. 807–817.
8. Шералиев Б., Қаюмова Ё., Комилова Д., Аллаяров С., Рўзимов А. Ўзбекистон ихтиофаунасининг
таксономик муаммолари ва уларнинг потенциал ечимлари // “Ўзбекистон зоология фани: ҳозирги замон муаммолари ва ривожланиш истиқболлари”. // Республика илмий-амалий конференцияси материаллари. Тошкент, 2020 йил, 15-16 октябрь, – Б. 206-209.
9. Турдаков Ф.А. К систематике и распространению некоторых видов рода Nemachilus Hasselt (Pisces,
Cypriniformes) Киргизии и Средней Азии // Труды Киргизского педагогического института. – 1948. – №1(1,
для 1946). – C. 49–59. 10. Kottelat M. Conspectus cobitidum: An inventory of the loaches of the world (Teleostei: Cypriniformes:
Cobitoidei) // The Raffles Bulletin of Zoology. – 2012. – №26. – Pp. 1–199.
11. Аманов А.А. Экология рыб водоемов юга Узбекистана и сопредельных республик. – Ташкент: Фан,
1985. – 160 с.
Iqtibos uchun:
Bakhtiyor M. Sheraliev Morphological and phylogenetic analysis of Triplophysa Kafirnigani (Turdakov, 1948)(Teleostei: Nemacheilidae), an endemic loach species of the Amu Dary a basin Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Biological Research. 2022. 8(68). 13-23.