Современное состояние изученности инвазионных видов Узбекистана
Muallif:
Komiljon Sharobitdinovich TOJIBAYEV
akademik, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Botanika instituti "O'zbekiston florasi" laboratoriyasi mudiri. E-mail: ktojibaev@mail.ru
Annotatsiya:
Maqolada O'zbekistonda invaziv turlarning o'rganilishi va tarqalishining hozirgi holati to'g'risida ma'lumotlar keltirilgan. Unda invaziv turlarning flora tarkibiga kirib kelish yo'llari, iqlimlashishi va tabiiy o'simlik jamoalari tarkibini egallab olish yo'llari bayon etilgan. Invaziv turlar guruhlarga ajratilgan. O'zbekiston florasi tarkibidagi invaziv turlar, asosan, ksenofit va agriofitlar hisoblanadi. Ilmiy manbalar, dala tadqiqotlari va gerbariylarning tahlillari asosida O'zbekistonda 228 tur invaziv o'simliklar uchrashi aniqlandi. Ayrim turlarning hududlar bo'yicha tarqalishi o'rganildi.
Adabiyot:
1. Azimova, D.E. (2018). Flora khrebta Malguzar [Flora of Malguzar ridge]. Abstract of Diss. of the Doctor Philosophy (РhD) on Biological Sciences. Таshkent.
2. Batoshov, А.R. (2016). Flora ostantsov yugo-vostochnogo Kyzylkuma [Flora of South-East Kyzylkum Relic Mountains]. Abstract of Diss. of the Doctor on Biological Sciences (DSc). Таshkent.
3. Beshko, N.Y. (2000). Flora Nuratinskogo zapovednika [Flora of the Nuratau nature reserve]. Abstract of Diss. of the Candidate on Biological Sciences. Таshkent.
4. Vasilchenko I.T. (1959). Rod Eklipta - Eclipta L. In: Flora SSSR [Flora of the USSR]. Vol. 25. Moskow-Leningrad. Pp. 537-538.
5. Gubanov, I.А., Kiseleva K.V., Novikov V.S., Tikhomirov V.N. (2003). Illyustrirovannyy opredelitel rasteniy Sredney Rossii [Illustrated identifier of plants in Central Russia]. Moscow: KMK Scientific Press Ltd.
6. Gusev, Y.D. (1971). Shiritsy - Amaranthus viridis L. and A. crispus (Lesp. et Thev.) Terbacc. USSR. Botanicheskij zhurnal. 56(9). Pp. 1359-1360.
7. Ibragimov, A.J. (2010). Flora Surkhanskogo gosudarstvennogo zapovednika (khrebet Kugitang) [The flora of the Surkhan State Nature Reserve (The Kugitang range)]. Abstract of diss. of the candidate on Biological Sciences. Таshkent.
8. Karimov, F.I. (2016). Odnodolnyye geofity Ferganskoy doliny [Monocotyledonous geophytes of Fergana Valley]. Abstract of diss. of the doctor on Biological Sciences (DSc). Таshkent.
9. Konvensiya o biologicheskom raznoobrazii (Rio-de-Janeyro, 1992) [Convention on Biological Diversity (Rio de Janeiro, 1992)]. Accession of the Republic of Uzbekistan: 05.06.1995, entry into force for the Republic of Uzbekistan: 17.10.1995.
10. Lazkov, G.A., Sennikov, A.N. Tojibaev, K.Sh., Sultanova, B. (2011). Novye i redkie adventivnye rasteniya iz Kyrgyzstana i Uzbekistana [New and rare adventive plants from Kyrgyzstan and Uzbekistan]. Novitates Systematicae Plantarum Vascularium. 42. Pp. 226-231.
11. Lapin, A.M. (1938). Opredelitel rasteniy Tashkentskogo oazisa [Plants determinant of Tashkent oasis]. Tashkent: State Publishing House of the UzSSR.
12. Mayorov, S.R., Bochkin, V.D., Nasimovich Y.A., Scherbakov A.V. (2012). Adventivnaya flora Moskvy i Moskovskoy oblasti [Alien plants flora of Moscow and Moscow region]. Moscow: KMK Scientific Press Ltd.
13. Sumnevich, G.T. 1955. Mimozka - Lagonychium M. Bieb. In: Flora Uzbekistana [Flora of Uzbekistan]. Vol.3. Tashkent: Izdatelstvo AN UzSSR. Pp. 386-389.
14. Tojibaev, K. Sh. (2010). Flora Yugo-Zapadnogo Tyan-Shanya [Flora of Southern-Western Tien-Shan]. Tashkent: Fan.
15. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Popov V.A. (2016). Botaniko-geograficheskoe rayonirovanie Uzbekistana [Botanical-geographical of Uzbekistan]. Botanicheskij zhurnal. 101(10). Pp. 1105-1132.
16. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Kodirov, U.X., Batoshov, A.R., Mirzalieva, D.U. (2018). Kadastr flory Uzbekistana: Samarkandskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Samarkand region]. Tashkent: Fan.
17. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Shomurodov, X.F., Kodirov, U.X., Turginov, O.T., Sharipova, V.K. (2019). Kadastr flory Uzbekistana: Kashkadarinskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Kashkadarya region]. Tashkent: Fan.
18. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Shomurodov, X.F. et al. (2019). Kadastr flory Uzbekistana: Navoiskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Navoiy region]. Tashkent: Fan.
19. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Shomurodov X.F. et al. (2020). Kadastr flory Uzbekistana: Buharskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Bukhara region]. Tashkent: O'qituvchi.
20. Turginov, О.Т. (2017). Flora Baysunskogo botaniko-geograficheskogo rayona [Flora of Baisun botanical-geographical region]. Abstract of Diss. of the Doctor Philosophy (РhD) on Biological Sciences. Таshkent.
21. Flora Uzbekistana [Flora of Uzbekistan]. 1941-1962. Vol. 1-6. Tashkent. Izdatelstvo AN UzSSR.
22. Khasanov, F.O., Esankulov, А., Tirkasheva, M. (2013). Flora Zaaminskogo zapovednika [Flora of Zaamin reserve]. Таshkent: Ren-Poligraf.
23. Esankulov, А.S. (2012). Flora Zaaminskogo gosudarstvennogo zapovednika [Flora of Zaamin State reserve]. Abstract of Diss. of the Candidate on Biological Sciences. Ташкент.
24. Esanov, H.K. (2016). Novyye vidy vo flore Bukharskogo oazisa [New plant species in the flora of Bukhara oasis]. Turczaninowia. 19(2). Pp. 77-81.
25. Esanov, H.K. (2017). Analiz flory Bukharskogo oazisa [Analysis of flora of Bukhara oasis]. Abstract of Diss. of the Doctor Philosophy (РhD) on Biological Sciences. Таshkent.
26. Esanov, H.K., Kechaykin, A.A. (2016). Duchesnea indica (Andrews) Teschem. (Rosaceae Juss.) - novyy adventivnyy vid dlya flory Respubliki Uzbekistan [Duchesnea indica (Andrews) Teschem. (Rosaceae Juss.) - new adventive species to the flora of the Republic of Uzbekistan]. Acta Biologica Sibirica. 2(4). Pp.84-89.
27. Barkley, T., Brouillet, L., Strother, J.L. (2006). Asteraceae. In: Flora of North America Editorial Commit-tee (eds.), Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, Oxford. Vol. 21. P. 128-129.
28. Ciortan, I., Negrean, G. (2012). Conyza bonariensis, a new plant with invasive character in Romanian flora. The Annals of the University of Craiova. 17. Pp. 743-748.
29. Esanov, H.Q. (2017). Amaranthus viridis L. (Amaranthaceae) - a new invasive species for the flora of Uzbekistan. Stapfia Reports. Austria. 107. Pp. 127-130.
30. Esanov, H. K., Usmonov M. X. (2018). Two alien species of Asteraceae new to Uzbekistan (Bukhara oasis). Turczaninowia. 21(4). Pp. 175-180.
31. Kalkman, C. (1993). Rosaceae. Flora Malesiana. Series I, Spermatophyta: Flowering plants. Leiden: Hortus Botanicus, Leiden University. 11(2). Pp. 227-351.
32. Lansdown, R.V. & Beentje, H.J. (2017). Eclipta prostrata. The IUCN Red List of Threatened Species 2017:e.T164051A121894451.
33. Li, C.-L., Ikeda, H., Ohba, H. (2003). Potentilla, Comarum, Sibbaldia, Chamaerhodos, Fragaria and Duchesnea. Flora of China. St. Louis: Missouri Botanical Garden. 9. Pp. 291-338.
34. National Genetic Resources Program (NGRP). (2015). URL: https://www.ars-grin.gov/ (Accessed 28 November 2015).
35. Schroeder F.G. (1969). Zur Klassifizierung der Anthropochoren. Vegetatio. 16. 225-238.
36. Sennikov, A.N., Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Esanov, H.K., Jenna Wong, L., Pagad, S. (2018). Invasive Species Specialist Group ISSG. - URL: https://doi.org/10.15468/m5vdwk.
37. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N., Karimov, F.I., Batoshov, A.R., Turginov, O., Azimova, D. (2014). The Data Base of the Flora of Uzbekistan. Journal of Arid Land Studies. 24-1. Pp. 157-160.
38. Wolf, T. (1908). Monographie der Gattung Potentilla. Bibliotheca Botanica. Stuttgart. 16 (71). 713 p.
2. Batoshov, А.R. (2016). Flora ostantsov yugo-vostochnogo Kyzylkuma [Flora of South-East Kyzylkum Relic Mountains]. Abstract of Diss. of the Doctor on Biological Sciences (DSc). Таshkent.
3. Beshko, N.Y. (2000). Flora Nuratinskogo zapovednika [Flora of the Nuratau nature reserve]. Abstract of Diss. of the Candidate on Biological Sciences. Таshkent.
4. Vasilchenko I.T. (1959). Rod Eklipta - Eclipta L. In: Flora SSSR [Flora of the USSR]. Vol. 25. Moskow-Leningrad. Pp. 537-538.
5. Gubanov, I.А., Kiseleva K.V., Novikov V.S., Tikhomirov V.N. (2003). Illyustrirovannyy opredelitel rasteniy Sredney Rossii [Illustrated identifier of plants in Central Russia]. Moscow: KMK Scientific Press Ltd.
6. Gusev, Y.D. (1971). Shiritsy - Amaranthus viridis L. and A. crispus (Lesp. et Thev.) Terbacc. USSR. Botanicheskij zhurnal. 56(9). Pp. 1359-1360.
7. Ibragimov, A.J. (2010). Flora Surkhanskogo gosudarstvennogo zapovednika (khrebet Kugitang) [The flora of the Surkhan State Nature Reserve (The Kugitang range)]. Abstract of diss. of the candidate on Biological Sciences. Таshkent.
8. Karimov, F.I. (2016). Odnodolnyye geofity Ferganskoy doliny [Monocotyledonous geophytes of Fergana Valley]. Abstract of diss. of the doctor on Biological Sciences (DSc). Таshkent.
9. Konvensiya o biologicheskom raznoobrazii (Rio-de-Janeyro, 1992) [Convention on Biological Diversity (Rio de Janeiro, 1992)]. Accession of the Republic of Uzbekistan: 05.06.1995, entry into force for the Republic of Uzbekistan: 17.10.1995.
10. Lazkov, G.A., Sennikov, A.N. Tojibaev, K.Sh., Sultanova, B. (2011). Novye i redkie adventivnye rasteniya iz Kyrgyzstana i Uzbekistana [New and rare adventive plants from Kyrgyzstan and Uzbekistan]. Novitates Systematicae Plantarum Vascularium. 42. Pp. 226-231.
11. Lapin, A.M. (1938). Opredelitel rasteniy Tashkentskogo oazisa [Plants determinant of Tashkent oasis]. Tashkent: State Publishing House of the UzSSR.
12. Mayorov, S.R., Bochkin, V.D., Nasimovich Y.A., Scherbakov A.V. (2012). Adventivnaya flora Moskvy i Moskovskoy oblasti [Alien plants flora of Moscow and Moscow region]. Moscow: KMK Scientific Press Ltd.
13. Sumnevich, G.T. 1955. Mimozka - Lagonychium M. Bieb. In: Flora Uzbekistana [Flora of Uzbekistan]. Vol.3. Tashkent: Izdatelstvo AN UzSSR. Pp. 386-389.
14. Tojibaev, K. Sh. (2010). Flora Yugo-Zapadnogo Tyan-Shanya [Flora of Southern-Western Tien-Shan]. Tashkent: Fan.
15. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Popov V.A. (2016). Botaniko-geograficheskoe rayonirovanie Uzbekistana [Botanical-geographical of Uzbekistan]. Botanicheskij zhurnal. 101(10). Pp. 1105-1132.
16. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Kodirov, U.X., Batoshov, A.R., Mirzalieva, D.U. (2018). Kadastr flory Uzbekistana: Samarkandskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Samarkand region]. Tashkent: Fan.
17. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Shomurodov, X.F., Kodirov, U.X., Turginov, O.T., Sharipova, V.K. (2019). Kadastr flory Uzbekistana: Kashkadarinskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Kashkadarya region]. Tashkent: Fan.
18. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Shomurodov, X.F. et al. (2019). Kadastr flory Uzbekistana: Navoiskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Navoiy region]. Tashkent: Fan.
19. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Shomurodov X.F. et al. (2020). Kadastr flory Uzbekistana: Buharskaya oblast [Cadastre of flora of Uzbekistan: Bukhara region]. Tashkent: O'qituvchi.
20. Turginov, О.Т. (2017). Flora Baysunskogo botaniko-geograficheskogo rayona [Flora of Baisun botanical-geographical region]. Abstract of Diss. of the Doctor Philosophy (РhD) on Biological Sciences. Таshkent.
21. Flora Uzbekistana [Flora of Uzbekistan]. 1941-1962. Vol. 1-6. Tashkent. Izdatelstvo AN UzSSR.
22. Khasanov, F.O., Esankulov, А., Tirkasheva, M. (2013). Flora Zaaminskogo zapovednika [Flora of Zaamin reserve]. Таshkent: Ren-Poligraf.
23. Esankulov, А.S. (2012). Flora Zaaminskogo gosudarstvennogo zapovednika [Flora of Zaamin State reserve]. Abstract of Diss. of the Candidate on Biological Sciences. Ташкент.
24. Esanov, H.K. (2016). Novyye vidy vo flore Bukharskogo oazisa [New plant species in the flora of Bukhara oasis]. Turczaninowia. 19(2). Pp. 77-81.
25. Esanov, H.K. (2017). Analiz flory Bukharskogo oazisa [Analysis of flora of Bukhara oasis]. Abstract of Diss. of the Doctor Philosophy (РhD) on Biological Sciences. Таshkent.
26. Esanov, H.K., Kechaykin, A.A. (2016). Duchesnea indica (Andrews) Teschem. (Rosaceae Juss.) - novyy adventivnyy vid dlya flory Respubliki Uzbekistan [Duchesnea indica (Andrews) Teschem. (Rosaceae Juss.) - new adventive species to the flora of the Republic of Uzbekistan]. Acta Biologica Sibirica. 2(4). Pp.84-89.
27. Barkley, T., Brouillet, L., Strother, J.L. (2006). Asteraceae. In: Flora of North America Editorial Commit-tee (eds.), Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, Oxford. Vol. 21. P. 128-129.
28. Ciortan, I., Negrean, G. (2012). Conyza bonariensis, a new plant with invasive character in Romanian flora. The Annals of the University of Craiova. 17. Pp. 743-748.
29. Esanov, H.Q. (2017). Amaranthus viridis L. (Amaranthaceae) - a new invasive species for the flora of Uzbekistan. Stapfia Reports. Austria. 107. Pp. 127-130.
30. Esanov, H. K., Usmonov M. X. (2018). Two alien species of Asteraceae new to Uzbekistan (Bukhara oasis). Turczaninowia. 21(4). Pp. 175-180.
31. Kalkman, C. (1993). Rosaceae. Flora Malesiana. Series I, Spermatophyta: Flowering plants. Leiden: Hortus Botanicus, Leiden University. 11(2). Pp. 227-351.
32. Lansdown, R.V. & Beentje, H.J. (2017). Eclipta prostrata. The IUCN Red List of Threatened Species 2017:e.T164051A121894451.
33. Li, C.-L., Ikeda, H., Ohba, H. (2003). Potentilla, Comarum, Sibbaldia, Chamaerhodos, Fragaria and Duchesnea. Flora of China. St. Louis: Missouri Botanical Garden. 9. Pp. 291-338.
34. National Genetic Resources Program (NGRP). (2015). URL: https://www.ars-grin.gov/ (Accessed 28 November 2015).
35. Schroeder F.G. (1969). Zur Klassifizierung der Anthropochoren. Vegetatio. 16. 225-238.
36. Sennikov, A.N., Tojibaev, K.Sh., Beshko, N.Y., Esanov, H.K., Jenna Wong, L., Pagad, S. (2018). Invasive Species Specialist Group ISSG. - URL: https://doi.org/10.15468/m5vdwk.
37. Tojibaev, K.Sh., Beshko, N., Karimov, F.I., Batoshov, A.R., Turginov, O., Azimova, D. (2014). The Data Base of the Flora of Uzbekistan. Journal of Arid Land Studies. 24-1. Pp. 157-160.
38. Wolf, T. (1908). Monographie der Gattung Potentilla. Bibliotheca Botanica. Stuttgart. 16 (71). 713 p.
Iqtibos uchun:
Tojibayev K., Esanov H. Sovremennoe sostoyanie izuchennosti invazionnyh vidov Uzbekistana. Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar - Scientific Bulletin. Series: Biological Research. 2021. 8(60). 5-15.
UZ
RU
EN